لەلایەن دەستەی نووسەران · Published ١٦ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١٦:٢١ UTC
نوێکراوەتەوە ١٦ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١٦:٢١ UTC · سەرچاوەکان پشکنران ١٦ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١٦:٢١ UTC
بۆچی سەرۆکایەتی ڕەشنووسێکی بڵاو کردەوە؟
سەرۆکایەتیی لوتکەی کەشوهەوای نەتەوە یەکگرتووەکان لە ئەنتاڵیا لە 16ی تشرینی دووەم یەکەم ڕەشنووسی بڕیارێکی گشتیی دابەش کرد. دەقەکە پێشنیارەکانی وزە، خۆگونجاندن و دابینکردنی دارایی کۆدەکاتەوە تا وەزیرەکان لە هەفتەی کۆتاییدا باسیان بکەن. بە گوێرەی ڕێککەوتنێکی نێوان هەردوو وڵات، تورکیا سەرۆکایەتیی کۆنفڕانسەکە دەکات و ئوسترالیا سەرکردایەتیی دانوستانەکان دەکات.
ڕۆیتەرز ڕاپۆرتی دا کە کریس بۆوەن، سەرۆکی دانوستانەکان لە لایەن ئوسترالیاوە، گوتی ڕەشنووسەکە دەربڕینێکی تێدایە کە هەندێک حکومەت پێشتر ڕەتیان کردووەتەوە. ئەمە ڕوون دەکاتەوە بۆچی چەند ڕێبازێک پێکەوە لە دەقەکەدان. دەقەکە دیاری دەکات کام بیرۆکە لەبەر باسن و شتێکی دیاریکراو دەداتە دانوستانکاران تا لە کاتی هەوڵدان بۆ کۆدەنگی دەستکاریی بکەن.
Sources: UNFCCC Reuters (authorised syndication by Internazionale)
دوو گفتوگۆ لەبارەی وزە
بەشێک بانگەوازە ڕێککەوتنلەسەرکراوەکەی دوبەی بۆ دوورکەوتنەوە لە سووتەمەنیی فۆسیلی لە سیستەمەکانی وزە نوێ دەکاتەوە. بەشێکی تر داوای هەنگاوی خێراتر بۆ وازهێنانی هەنگاو بە هەنگاو لێیان دەکات. هەردووکیان لە ڕەشنووسەکەدان. کلایمێت هۆم نیوز بەر لە بڵاوکردنەوە ڕاپۆرتی دا کە عەرەبستانی سعودی دژی ئاماژەدان بوو بە نەخشەڕێگایەکی جیاواز بۆ دوورکەوتنەوە لە سووتەمەنییە فۆسیلییەکان کە بەڕازیل پشتیوانیی دەکات.
دەقەکە هەروەها لە وڵاتان دەخوازێت بەشداری لە ئامانجێکی جیهانی بکەن تا بەشی کارەبا لە بەکارهێنانی کۆتاییی وزە تا ساڵی 2035 بگاتە 35%. کارەباییکردن دیاری دەکات چەند لە وزە بە شێوەی کارەبا بەکار دێت. کاریگەریی لەسەر دەرهاویشتەکان بە چۆنیەتیی بەرهەمهێنانی ئەو کارەبایەش پەیوەستە. ڕەشنووسەکە بەشداریی هەر وڵاتێک دەسپێرێت بە بڕیاری خۆی.
Sources: UNFCCC Reuters (authorised syndication by Internazionale) Climate Home News
ئامانجی دارایی بۆ خۆگونجاندن پێویستی بە چییە؟
ڕەشنووسەکە لە پێشنیاری سێهێندەکردنی دارایی بۆ خۆگونجاندندا لانیکەم $120 ملیار دیاری دەکات. هەروەها داوا لە وڵاتە پێشکەوتووەکان دەکات ڕوونی بکەنەوە چۆن پشتیوانیی هاوبەشیان زیاد دەکەن. پێشنیارێکی جیاواز سەرۆکایەتییەکانی ئەنتاڵیا و ئەدیس ئەبابا ڕادەسپێرێت سەرچاوە داراییە گشتییە پێشبینیکراوترەکان و ڕێگاکانی دەستگەیشتنی وڵاتان بەوان دیاری بکەن.
خۆگونجاندن هەنگاوەکانی یارمەتیدانی کۆمەڵگەکان بۆ بەرەنگاربوونەوەی کاریگەرییەکانی وەک لافاو و گەرمای توند دەگرێتەوە. بۆ حکومەتەکانی پلاندانەر بۆ ئەم وەبەرهێنانانە، پرسیارە کردارییەکان ئەوەن چەند لە زیادەکە بە شێوەی بەخشین یان داراییی هەرزان دابین دەکرێت، کێ دابینی دەکات و کەی بەردەست دەبێت. ڕەشنووسی سەرۆکایەتی داوای پشتیوانییەک دەکات کە وڵاتە ڕوو لە گەشەکان بتوانن دەستیان پێی بگات. لە دوای بڕیاردان لەسەر بڕە سەرەکییەکە، حکومەتەکان هێشتا دەبێت ڕێگای جێبەجێکردنی دیاری بکەن.
Sources: UNFCCC Reuters (authorised syndication by Internazionale)
ئەوەی هێشتا ناڕوونە
تا 16ی تشرینی دووەمی 2026، ئەم ڕاپۆرتە یەکەم ڕەشنووسی سەرۆکایەتی و هەڵوێستە ڕاپۆرتکراوەکانی نزیک بڵاوکردنەوەکەی دەگرێتەوە. ڕەشنووسەکانی دواتر دەکرێت پێشنیارەکان بگۆڕن. لە بەڵگە پشکنراوەکاندا بڕیاری کۆتایی یان خشتەی کاتیی دابینکردنی دارایی نییە.
تێبینییەکانی سەرچاوەکان
- UNFCCC خاوەندارێتی / پەیوەستبوون پشتڕاست نەکراوەتەوە
دەقی سەرەکیی ڕەشنووسی دانوستان
- Reuters (authorised syndication by Internazionale) ئاژانسی هەواڵ
ڕاپۆرتی سەربەخۆ لە ئەنتاڵیا و لێدوانی سەرۆکی دانوستانەکان
- Climate Home News خاوەندارێتی / پەیوەستبوون پشتڕاست نەکراوەتەوە
ڕاپۆرتی سەربەخۆ لەبارەی هەڵوێستەکانی دانوستان بەر لە ڕەشنووسەکە