لەلایەن دەستەی نووسەران · Published ١٢ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١١:٥١ UTC
نوێکراوەتەوە ١٢ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١١:٥١ UTC · سەرچاوەکان پشکنران ١٢ تشرینی دووەم ٢٠٢٦ ١١:٥١ UTC

لوبنان چی لە لوتکەکەدا خستە ڕوو؟

لە لوتکەی کەشوهەوای COP31 لە ئەنتالیا لە 12ی تشرینی دووەم، نەواف سەلام، سەرۆک‌وەزیرانی لوبنان، داوای کرد چاکبوونەوەی وڵاتەکە بووژاندنەوەی زەوی کشتوکاڵی و سیستەمە سروشتییەکان و زیندووکردنەوەی سەرچاوەکانی بژێوی بگرێتەوە. ئەو زیانی ژینگەیی ملمڵانێی 2023–2024ی بە زیاتر لە 512 ملیۆن دۆلار خەملاند و گوتی لوبنان لە 2026 زیانی زیاتری لێ کەوتووە. ڕاپۆرتەکانی لەسەر گوتەکانی هیچ کۆیەکی نوێیان بۆ ئەو ساڵە نەدا.

تامارا ئەلزەین، وەزیری ژینگە، بە دە ناشناڵی گوت زیانی جەنگ توانای لوبنان بۆ گەیشتن بە هەندێک لە ئامانجەکانی کەشوهەوا دەخاتە مەترسییەوە. باسی لە ئاستەنگیی گەیشتن بە هەندێک لە ناوچە زیانلێکەوتووەکان بۆ چاودێریکردنی زیان کرد. ئەم کەموکوڕییانە لە زانیاریدا لە خەمڵاندنی ڕووبەری زەوی کە دەتوانرێت ببووژێنرێتەوە و تێچووی کارەکە گرنگن.

Sources: Naharnet Anadolu Agency The National

سێ پێوەری جیاواز

بانکی جیهانی زیانی سەرتاسەری لوبنانی لە تشرینی یەکەمی 2023 تا کانوونی یەکەمی 2024 هەڵسەنگاند. لە بەشی ژینگە و بەڕێوەبردنی پاشماوەی وێرانی، زیانی فیزیکی بە 512 ملیۆن دۆلار خەملێنرا. زۆربەی ئەم بڕە پەیوەندیی بە زیانی سەرچاوە سروشتییەکانەوە هەبوو. بەشەکەی تر زیانی سیستەمی پاشماوەی ڕەقی دەگرتەوە.

هەمان بەش لەدەستچوونەکان بە 790 ملیۆن دۆلار دەخەمڵێنێت. ئەم پێوەرە بەهای خزمەتگوزارییەکانی وەک پاڵاوتنی ئاو و کەمکردنەوەی ڕووخانی خاک دەگرێتەوە کە سیستەمە سروشتییە زیانلێکەوتووەکان چیتر ناتوانن دابینیان بکەن. بانکەکە بە جیا پێداویستییەکانی چاکبوونەوەی ئەو کەرتەی بە 444 ملیۆن دۆلار خەملاند. ئەم ژمارەیە خەمڵاندنی تێچووی کارەکەیە. بڕی پارەی بەڵێندراو یان دراو نیشان نادات.

Sources: World Bank

داراییی بەردەست چی دەگرێتەوە؟

بانکی جیهانی لە حوزەیرانی 2025 دابینکردنی 250 ملیۆن دۆلاری سەرەتایی بۆ پڕۆژەی یارمەتیی فریاکەوتنی لوبنان پەسەند کرد. پڕۆژەکە بەڕێوەبردنی پاشماوەی وێرانی و گەڕاندنەوەی خزمەتگوزارییە گشتییە بنەڕەتییەکان و ژێرخانی زیانلێکەوتووی ملمڵانێی پێشوو دەگرێتەوە. بە شێوەیەک داڕێژراوە کە ئەگەر دارایی زیاتر بەردەست بێت فراوان بکرێت.

پڕۆژەکە و خەمڵاندنە ژینگەییەکە وەڵامی پرسیاری جیاواز دەدەنەوە. قەرزێک کە بەڕێوەبردنی پاشماوەی وێرانی و خزمەتگوزارییە گشتییەکان دەگرێتەوە، زانیاریی کەم دەدات لەسەر ئەوەی چەند زەوی کشتوکاڵی یان زیستگە دەبووژێنرێتەوە. هەڵسەنگاندنێکی بەراوردپێکراوی زیانەکانی 2026 و تۆمارە گشتییەکانی دارایی و کارە تەواوکراوەکان یارمەتیی بەدواداچوونی چاکبوونەوە فراوانەکە دەدەن کە سەلام باسی کرد.

Sources: World Bank World Bank

ئەوەی هێشتا ناڕوونە

ئەم ڕاپۆرتە پشت بە سەرچاوە بەردەستەکانی 12ی تشرینی دووەمی 2026 دەبەستێت. هەڵسەنگاندنە ژینگەییەکەی بانکی جیهانی ملمڵانێی پێشوو تا کانوونی یەکەمی 2024 دەگرێتەوە. لێرەدا بڕی زیانی ژینگەیی زیاتر لە 2026 و هیچ بەڵێنی دارایی نوێیەک پەیوەندیدار بە داواکەی COP31 دیاری نەکراون.

تێبینییەکانی سەرچاوەکان

هەواڵی پەیوەندیدار · لەسەر نەخشە بیبینە · هەڵەیەک ڕابگەیەنە