لەلایەن دەستەی نووسەران · Published ١٩ تشرینی یەکەم ٢٠٢٦ ١٣:٤٦ UTC
نوێکراوەتەوە ١٩ تشرینی یەکەم ٢٠٢٦ ١٣:٤٦ UTC · سەرچاوەکان پشکنران ١٩ تشرینی یەکەم ٢٠٢٦ ١٣:٤٦ UTC

ڕێککەوتنە ڕاپۆرتکراوەکە

بەپێی دۆخی 19 ئۆکتۆبەری 2026، وەزارەتی دەرەوەی سووریا دەڵێت سووریا و بانکی جیهانی ڕێککەوتوون START دروست بکەن؛ سندوقێکی ئەمانەتی چەندبەخشەری بۆ بووژانەوە و نۆژەنکردنەوە. گێڕانەوەی سانا دارایی بە مەرجی ئاسانکاری، گەرەنتیی وەبەرهێنان، پشتگیریی تەکنیکی و بونیادنانی توانای مەبەستدار وەسف دەکات، لەگەڵ بەڕێوەبردنی میکانیزمە پێشنیارکراوەکە لەلایەن بانکەوە لەگەڵ هاوبەشانی گەشەپێدان.

وەزارەت سندوقەکە وەک ڕێگایەک بۆ هاوتاکردنی پشتگیریی نێودەوڵەتی لەگەڵ پێشینە نیشتمانییەکان پێشکەش دەکات. سانا هەروەها ئارەزووی هاوبەشان بۆ بەشداری دەگوازێتەوە. ئەم دەربڕینی پشتگیرییە پابەندییەکی ژمارەدیاریکراو نییە: ڕاگەیاندنەکە کۆی پارەی پێدراو دابین ناکات یان ناسەلمێنێت کام پڕۆژە پارەی وەرگرتووە.

Sources: Syrian Arab News Agency (SANA)

بۆچی پشتگیری کۆ بکرێتەوە؟

ڕوونکردنەوەی گشتیی بانکی جیهانی دەڵێت سندوقە ئەمانەتەکان بەشداریی یەک یان چەند هاوبەشی گەشەپێدان تێکەڵ دەکەن و تەواوکەری دارایی بنەڕەتیی IBRD و IDA ـی بانکەکەن. هاوبەشان دەتوانن بۆ هەماهەنگکردنی پشتگیرییەکەیان چوارچێوە ڕێککەوتووەکان، توانای تەکنیکی و چاودێریی بانک، کۆنترۆڵی دارایی و ڕاپۆرتکردنی ئەنجام بەکاربهێنن.

خوێندنەوەی دەستەی نووسینمان ئەوەیە کە بەهای ئەگەری لە ڕێکخستنی بەشدارییە جیاوازەکان لە دەوری پێشینە هاوبەشەکانە، نە تەنها زیادکردنی ڕاگەیاندنێکی دیکە. ئەوەی START ئەوە بەدی دەهێنێت یان نا بە ڕێککەوتنە ڕاستەقینەکان و تۆماری کارکردنییەوە بەستراوە. وەسفی گشتیی بانک میکانیزمەکە ڕوون دەکاتەوە؛ حوکمڕانی، سەرچاوە بەردەستەکان یان ئەدای ئەو سندوقە دیاریکراوە ناسەلمێنێت.

Sources: World Bank

خەمڵاندنی نۆژەنکردنەوە بودجەی سندوقەکە نییە

پوختەی بانکی جیهانی بۆ سووریا زیانی ڕاستەوخۆی ماددی بە خەمڵاندنی US$108 ملیار و تێچووی نۆژەنکردنەوەی ماددی بە US$216 ملیار دادەنێت، بە پشتبەستن بە هەڵسەنگاندنێکی خێرای سەرانسەری وڵات بۆ سامانەکانی ژێرخان و بینا لە ماوەی 2011–2024.

ئەو ژمارانە پێوانەی جیاواز وەسف دەکەن: زیانی سامانە هەنووکەییەکان و تێچووی خەمڵێنراوی نۆژەنکردنەوە. هیچکامیان ئامانجی دابینکردنی دارایی START یان پارەی بەردەست بۆ خەرجکردن نییە. سنووری مێژوویی سامانەکانیان نابێت بە هەڵسەنگاندنی گشتگیری زیانی مرۆیی یان هەڵسەنگاندنی نوێی هەموو پێداویستییەکانی بووژانەوە تێکەڵ بکرێت.

Sources: World Bank

خوێندنەوەی شوێنپێی پارە

کۆمەڵە داتای وەرگرتنی پارەی سندوقە ئەمانەتەکانی Finances One بەشداری وەک پارەی پێدراو لەلایەن بەخشەرانەوە لە ژێر ڕێککەوتنە پەیوەندیدارەکان پێناسە دەکات. وەسفەکەی پشتگیریی کاری خودی بانک لە پارەی دراو بە دەزگا جێبەجێکارەکانی لایەنی سێیەم جیا دەکاتەوە. بۆیە پارەدانی بەخشەر بۆ سندوقێکی ئەمانەت بە خۆکارانە هەمان خەرجکردنی وەرگر نییە.

ئەو پەڕەیەی لە 19 ئۆکتۆبەر پشکنرا سنووری داتای 30 سێپتەمبەری 2026 هەیە، پێش ڕاگەیاندنی START. ناتوانێت بسەلمێنێت ئەم سندوقە تازە ڕاگەیەندراوە بەشداریی دارایی وەرگرتووە یان نا. پێوەری دەستەی نووسینمان بۆ پێشکەوتنی دواتر جیاکردنەوەی پابەندییە بڵاوکراوەکان، پارە وەرگیراوە تۆمارکراوەکان، تەرخانکردنی پڕۆژە و ئەنجامە ڕاپۆرتکراوەکانە، نە دانانی ئەم قۆناغانە بە جێگرەوەی یەکتر.

Sources: World Bank Group — Finances One

ئەوەی هێشتا ناڕوونە

بەپێی دۆخی 19 ئۆکتۆبەری 2026. ڕێککەوتنە دیاریکراوەکەی START لە ڕێگەی ساناوە دەدرێتە پاڵ وەزارەتی دەرەوەی سووریا، نە بە بەڵگەنامەکانی بانکی جیهانی کە لێرە ئاماژەیان پێکراوە بە سەربەخۆیی پشتڕاست کراوەتەوە. هیچ ڕاگەیاندنی جیاوازی بانک، ڕێککەوتنی واژۆکراوی سندوق، کۆی پابەندیی بەخشەران، تۆماری وەرگرتنی پارەی START یان ئەنجامی پڕۆژە نەسەلمێنراوە. ڕێنمایی گشتی و خەمڵاندنە مێژووییەکانی بانک پاشخان دابین دەکەن، نە پشتڕاستکردنەوەی ئەو ڕێککەوتنە. سنووری داتای Finances One لە 30 سێپتەمبەر پێش ڕاگەیاندنەکەیە؛ هیچ باڵانسێکی START گریمانە ناکرێت. لێکدانەوەی دەستەی نووسین لە خوارەوە دیاری کراوە.

١٩ تشرینی یەکەم ٢٠٢٦ ١٣:٤٦ UTC — یەکەم جار ئەم ڕوونکردنەوەیەی دابینکردنی دارایی بە بەستەری سەرچاوە بڵاو کرایەوە، بە جیاکردنەوەی ڕاگەیاندنە دراوەپاڵەکە، میکانیزمی گشتیی سندوقەکان، خەمڵاندنی مێژوویی تێچوو و بەڵگەی پارەی وەرگیراو.

تێبینییەکانی سەرچاوەکان

هەواڵی پەیوەندیدار · لەسەر نەخشە بیبینە · هەڵەیەک ڕابگەیەنە