Yazan Editör Ekibi · Published 17 Kas 2026 10:20 UTC
Güncellendi 17 Kas 2026 10:20 UTC · Kaynaklar kontrol edildi 17 Kas 2026 10:20 UTC
Komisyon hayatta kalanları nasıl dinliyor?
Hayatta kalan Ezidiler 16 Kasım’da Berlin’de, IŞİD’in işlediği suçlar hakkında ifade vermeye başladı. Bu suçlar arasında örgütün 2014’te Irak’ın kuzeyinde, Sincar olarak da bilinen Şengal’e saldırısı sırasında işlenenler de yer alıyor. AFP açılışı yerinden aktardı. Heyetin hayatta kalanları ve uzmanları dinlediği program 18 Kasım’a kadar sürecek.
Komisyon toplumun girişimiyle ortaya çıktı. City St George’s’taki projeye göre, hayatta kalanlar bizzat, çevrimiçi veya kimlik bilgilerini açıklamadan ifade verebiliyor ve istedikleri zaman süreçten çekilebiliyor. Organizasyonu yürütenler psikososyal destek de sağlıyor. Heyet, sunulan kanıtların kaydını tutmayı ve politika önerileri yayımlamayı amaçlıyor. Projenin ortaklarından Haizebegi, raporun 2027’nin başlarında beklendiğini belirtiyor.
Sources: City St George’s, University of London AFP (authorised syndication by Arab News) Haizebegi
Mahkemelerin ve soruşturmacıların rolü
Komisyon ifadeleri belgeleyebilir ve atılacak adımları önerebilir. Kovuşturma yürütme veya hüküm verme yetkisi yoktur. Organizasyonu yürütenler, bu kaydın ulusal kovuşturmaları teşvik etmesini umuyor. Bu, iç hukukun yurt dışında işlenen belirli suçları yargılamaya izin verdiği yerlerde evrensel yargı yetkisine dayalı davaları da kapsıyor. Hükümetlerin değerlendirmesini istedikleri bir diğer seçenek, bu davalara bakacak özel bir uluslararası mahkeme.
Birleşmiş Milletlerin UNITAD olarak bilinen soruşturma ekibinin görevi farklıydı. Ekip, IŞİD’in Ezidilere karşı savaş suçları, insanlığa karşı suçlar ve soykırım işlediğine inanmak için makul gerekçeler bulunduğunu açıkladı. Çalışmalarının sona ermesinden kısa süre önce, Eylül 2024’te bulgularının bir nüshasını Irak Yüksek Yargı Konseyine iletti. Ceza sorumluluğunu her davada mahkemenin belirlemesi gerekiyor.
Sources: City St George’s, University of London Haizebegi UNITAD
Giderim ayrı bir yol
Irak 2021’de Hayatta Kalan Ezidi Kadınlar Yasası’nı kabul etti. Uluslararası Göç Örgütü yasayı, koşulları karşılayan kişilere zararın giderilmesi ve destek sağlanmasına yönelik bir çerçeve olarak nitelendirdi. Ayrı bir girişimde Adil Giderim Koalisyonu, ciddi uluslararası suçların kovuşturulmasına ilişkin Irak’ın 2026 tarihli yasa tasarısında değişiklikler önerdi. Koalisyon, Irak’ın davaların çoğunu terörle mücadele yasaları uyarınca yürüttüğünü belirtiyor. Yasa koyuculardan, mahkemelerin UNITAD’ın topladığı kanıtları kullanması için daha açık bir dayanak sağlamalarını istiyor.
Berlin raporunun, hayatta kalanların ifadelerine dayanan önerileri hükümetlere sunması amaçlanıyor. Bu önerilerin kovuşturmaya, bir yasaya veya desteğin hayatta kalanlara ulaştırılma biçiminde değişikliğe dönüşmesi, ilgili makamların her biri için karar almasını gerektiriyor.
Sources: City St George’s, University of London Haizebegi International Organization for Migration Coalition for Just Reparations
Belirsiz kalanlar
17 Kasım 2026 itibarıyla oturumlar sürüyor ve komisyonun raporu henüz yayımlanmadı. Kaynaklar, herhangi bir makamın önerileri uygulamaya koyup koymayacağını veya oturumlarda toplanan materyali belirli bir davada kullanıp kullanmayacağını ortaya koymuyor.
Kaynak notları
- City St George’s, University of London Mülkiyet / bağlantı doğrulanmadı
Komisyon projesinin görev alanı, ifade verme seçenekleri ve planlanan rapor hakkındaki birincil açıklaması.
- AFP (authorised syndication by Arab News) Haber ajansı
Berlin’deki açılış oturumlarından bağımsız haber.
- Haizebegi Mülkiyet / bağlantı doğrulanmadı
Proje ortağının yayımladığı halka açık oturum programı ve beklenen rapor takvimi.
- UNITAD Mülkiyet / bağlantı doğrulanmadı
Birleşmiş Milletler soruşturmacılarının bulguları ve bir raporun Irak yargısına iletilmesi hakkındaki birincil açıklaması.
- International Organization for Migration Mülkiyet / bağlantı doğrulanmadı
Birleşmiş Milletler kuruluşunun, Irak’ın hayatta kalanlara ilişkin yasayı kabulü ve zararın giderilmesine ilişkin çerçeve hakkındaki açıklaması.
- Coalition for Just Reparations Mülkiyet / bağlantı doğrulanmadı
Sivil toplumun hukuk analizi ve Irak’ın temel uluslararası suçlara ilişkin yasa tasarısı için önerdiği değişiklikler.